Yemen dosyasının 2. Bölümünde El Kaide Örgütü'nün Yemen'deki faaliyetlerini ele alıyoruz
El Kaide Yemen’de uzun süredir güçlü bir varlığa, askeri kamplara ve kabileler arasında da ciddi bir desteğe sahip. Ancak hareket on yıllardır “Terörle Mücadele” Savaşında ABD’nin yanında yer alan Yemen hükümetine karşı psikolojik bir savaş yürütüyor ve Yemen askerleriyle karşı karşıya gelmemeye özellikle dikkat ediyor.
El Kaide’nin önde gelen saha komutanlarından biri geçtiğimiz günlerde binlerce kişiden oluşan ve örgüte yönelik Abyan bölgesinde düzenlenen saldırıları protesto eden sempatizanlarına yaptığı konuşmada Yemen askerlerine seslenerek El Kaide’nin Yemen ordusunu hedef olarak görmediğini açıkça ilan etti.
Hareket bölgedeki tüm programını “Küresel Cihad Cephesi’nin ABD ve Haçlılar’a karşı sürdürdüğü savaşa destek vermek” şeklinde tanımladığı bir savaşa yoğunlaştırmış ve sadece ABD güçlerini hedef almaya odaklamış durumda.
Suud El Kaide’si başlangıçta Suudi Arabistan çıkarlarına da saldırı kararı almıştı. Hareket 2003 yılında Suud çıkarlarına yönelik bir dizi saldırı başlattı. Başlangıçta Abdulaziz el Mukrin liderliğinde yapılan saldırılar grup liderinin bir operasyonda hayatını kaybetmesinden sonra oldukça azaldı. 2006 yılına kadar Hobar bölgesinde bir ABD üssünün vurulması da dâhil bir dizi önemli saldırı gerçekleştiren El Kaide 2006 yılında bu saldırılarının maslahata uygun düşmediğini ve İslam Ülkelerindeki halk desteğini azalttığını düşünerek Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarına son verdi ve Yemen’deki El Kaide Örgütü ile güç birliği yapıp strateji değişikliğine gitti.
Arap Yarımadası El Kaide’si (AQAP Al Qaida In The Arabic Peninsula) Yemen ve Suudi Arabistan El Kaidesinin 2007 yılında güç birliği yapmasıyla kuruldu
2006 yılında Yemen El Kaidesinin önemli üyelerinden olan ve aralarında eski Guantanamo mahkûmlarının da bulunduğu 23 üst düzey savaşçı tünel kazarak hapishane yakınındaki bir camiden çıktılar. Sabah namazını cemaatle kılan grup daha sonra Arap Yarımadasındaki El Kaide’yi kurmak ve Yemen’de bir “cihad karargâhı oluşturmak” için yola koyuldu. Hapishaneden kaçanlar arasında Nasır El Vuhayşi, Kasım El Raymi gibi grubun üst düzey yöneticileri de vardı.
Kökü 30 yıl önceki Afgan-Rus harbine dayanan ve bölgede halk tarafından önemli bir desteğe sahip olan Arap Yarımadası El Kaidesinin liderlik şeması ise şöyle:
Yemen El Kaidesi her ne kadar ezeli düşman ve “asıl büyük şeytan olarak” gördüğü ABD’ye odaklanmışsa da harekete yapılan son saldırılardan sonra hareketin Yemen ordusu ile karşı karşıya gelmesi muhtemel. Hareket bundan ciddi anlamda uzak duruyor ve bunun yerine sadece ABD’yi hedef almaya çalışıyor.
New York Times önemli bir CIA görevlisine dayandırdığı haberinde ABD’nin Yemen’de üçüncü askeri cepheyi açtığını bildirdi. Aslında bu cephenin El Kaide tarafından 2001 yılında USS Cole uçak gemisine düzenlenen saldırıyla açıldığını söylemek daha doğru olur. Yani cephe açma ve savaşın gidişatını belirleme inisiyatifi şu an ABD’nin değil El Kaide’nin elinde. Gazete ayrıca birçok özel ABD komandosunun gizli üslerde Yemen güçlerini El Kaide’ye karşı eğittiğini belirtti.
Yemen Devlet Başkanının El Kaide ile masaya oturabiliriz açıklamasına El Kaide liderleri olumsuz yanıt verdi.
Yemen’in bilinenin aksine, Nijerya bombacısının Detroit uçağını bombalamaya çalışmasından sonra değil bundan çok önce kara listeye alındığı ortada. ABD bu saldırı girişiminden yıllar önce 2005 yılında Yemen El Kaidesi Lideri ve 6 savaşçıyı Yemen çölünde helikopterle düzenlediği bir saldırıda öldürmüştü. Bu tarihten önce ve sonra ABD’nin Yemen üzerindeki yatırımları hep süregeldi.
ABD ile Yemen arasında bölgedeki El Kaide’ye yönelik projeler geliştirme adına son dönemde önemli bir ziyaret trafiği yaşanıyor. ABD sadece 2009 yılında Yemen’e 6 tane üst düzey resmi ziyaret gerçekleştirerek bölgede El Kaide’ye karşı alınacak önlemleri masaya yatırdı.
16 Martta 2009’da ulusal güvenlik danışmanı John Berennan, 16 Temmuzda General Petraus, 4 Ekimde ABD Genelkurmay Başkan yardımcısı William H. McRaven’in Yemen’e gidip devlet başkanı ile görüşmesi bunlardan bazıları.
21 Ocak 2009’da FBI başkanı James McJunkin Yemen’i “caunterterorism” eğitimi verilecek ülkeler listesine kattı ve bir dizi ortak projeler gerçekleştirildi.
3 Kasım 2009’da bir grup Yemenli subay Paris adasındaki ABD üssünü ziyaret ederek terörizmle mücadele birliklerini gözlemledi ve bilgi aldı.
El Kaide ile savaşması için ülkeye büyük oranda ödenek ayıran ABD, Yemen’e geçen yıl verdiği 70 milyon dolar değerindeki ödeneği bu yıl iki katına çıkarmayı kararlaştırdı. (bkz Barbara Starr, “U.S. fears Yemen a safe haven for al Qaeda”, CNN, 28 December 2009).
Yemen Devlet başkanı Ali Abdullah El Salih ABD ile işbirliğini her geçen gün daha da geliştiriyor. En son ABD Merkez Komutanlığı başkanı General David Petreus ülkeyi ziyaret etti. Zaten bu ziyaretten birkaç ay sonra ABD insansız uçaklarla El Kaide kamplarına ard arda saldırılar düzenledi. (bkz Eric Schmitt & Robert F Worth, “U.S. Widens Terror War to Yemen, a Qaeda Bastion”, New York Times, 27 December 2009).
ABD 2006 yılında 20 milyon dolar civarında olan Yemen’e sağladığı “terörizmle mücadeleye destek” kaynağını 2010 yılında 70 milyon dolara çıkarmayı taahhüt etti. Daha sonra ise rakamı iki katına çıkardı. Aşağıdaki tablo ABD’nin 2006 yılından 2010 yılına kadar Yemen hükümetine sağladığı askeri yardımları ve bunların hangi projelere harcandığını içeriyor.
Yukarıdaki tablo ise ABD’nin genel yardımlar çerçevesinde Yemen’e sağladığı ekonomik yardımı gösteriyor.
İki tabloda da görüldüğü gibi ABD Yemen krizini oldukça önemsiyor ve Yemen El Kaide’si ABD için daha şimdiden korkulu bir rüya haline gelmiş durumda. Zaten El Kaide’nin başlıca stratejilerinden birisinin ABD’nin askeri harcamalarını artırarak ekonomisini zor duruma sokmak olduğu biliniyor. Yukarıdaki tablolarda ABD’nin Yemen devletine sağladığı fonların hemen hepsinin terörle mücadele amacı taşıdığı görülüyor.
ABD ayrıca Yemen’e şu ana kadar 30 milyon dolarlık sahil koruma aracı, 25 milyon dolarlık telsiz, gece görüş cihazları ve askeri araçlar hibe etti.
El Kaide’nin Avantajları
Ancak bütün bu yardımlara rağmen Yemen’in El Kaide ile baş etmesi pek mümkün görünmüyor. Yemen hem Husilerle hem de ağır bir ekonomik krizle karşı karşıya ve bütün bu problemlere rağmen El Kaide ile yapılacak bir savaşı göze alamıyor.
Konunun uzmanı Fred Halley’e göre Yemen’nin El Kaide ile mücadelesinde şu 4 noktada ciddi zafiyet taşıdığı görülüyor.
· 80’li yıllarda ülkeye dönen Afganistan’da savaşan Arap Afganların ülkeye kahraman gibi dönmesi ve halk tarafından sevilmesi
· Zaten Husilerle savaşmakta olan Yemen ordusunun Suud’u yardıma çağıracak kadar zayıf olması ve birçok kabile bölgesini kontrol etmekten aciz olması.
· Ülkenin içinde bulunduğu ağır ekonomik koşullar. Ülkede gıdasızlık sorunu yüzde 50’ye ulaşmış durumda.
· Bölgedeki El Kaide hareketinin neredeyse 30 yıllık bir geçmişinin olması ve çok sabırlı, programlı ve tecrübeli olması
(bakınız Fred Halliday, "Yemen: murder in Arabia Felix", 13 July 2007).
Husilerle halen süren savaş Yemen hükümetini oldukça fazla yıprattı. Yemen ordusunun üçte biri bu bölgeye kaydırıldı. Bu savaşta İran’ın etkisi tabiî ki göz ardı edilemez. Suudi Arabistan ve ABD’nin de olaya müdahil olması tabii ki Arap Yarımadası El Kaidesi’ne çalışması ve güçlenmesi için inanılmaz bir fırsat sağlıyor. http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1950345,00.html
Aslında şimdilerde aralarından su sızmayan Suud ve Yemen’i bir araya getiren asıl sebep bölgede İslami bir devrim yapma potansiyelini en çok taşıyan hareketin" El Kaide Örgütü" olması.
Suud-Yemen Çekişmesi
Bu iki ülke arasında geçmişte ciddi krizler yaşandı. 1991 yılındaki Körfez Savaşı sırasında Irak’a müdahale kararında Yemen Birleşmiş Milletlerde aleyhte oy kullanmıştı.
Bunun üzerine Suud ülkede çalışan 850 bin Yemenliyi Yemen’in bu tavrını cezalandırmak için derhal sınır dışı etti. Ayrıca iki ülke arasına büyük duvarlar inşa etmeye başladı. Fakat son dönemde binlerce Suudlu Cihadçının Yemen’e yerleşip gelecekte verecekleri büyük savaşlar için kamplar oluşturmaya başlaması ve Kuzey’deki Husilerin Suud’u da tehdit eder duruma gelmesi bu iki ülkeyi bir araya getirdi. Ülkede 2004 yılından bu yana kuzeydeki Zeydiler ile başlayan çatışma 2009 yılında Suudi Arabistan ve İran’ın da olaya müdahil olmasıyla bölgesel açıdan ciddi bir krize girmiş durumda.
İslami Hareketler konusunda uzman Rus yazar Avigeni Nuvikuf Yemen’deki Sosyalist partinin de ABD’yi düşman kabul ettiğinin bunun da El Kaide açısından bir avantaj olduğunu söylüyor.http://www.dawn.com/wps/wcm/connect/dawn-content-library/dawn/news/world/09-us-steps-up-covert-operations-in-yemen-report--szh-01
Bununla birlikte harekete düzenlenen saldırılar da El Kaide’nin güçlenmesine neden oluyor.
Princeton Üniversitesinden Yemen uzmanı Gregory Johnsen son dönemde ABD’nin insansız uçaklarla düzenlediği ya da Yemen’e destek vererek El Kaide’ye düzenlediği başarısız saldırılarda birçok sivilin ölmesinin bölge halkı ile El Kaideyi yakınlaştıracağını düşünüyor. http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1950345,00.html
Enver el Evlaki
Yemen bu zaafiyetine rağmen son 2 ay içinde Yemen El Kaide’sine üç başarısız saldırı düzenledi. Bölgedeki kaynaklar saldırıların aslında ABD insansız uçakları ve ABD uçak gemilerinden atılan Cruise füzeleri ile gerçekleştirildiğini belirtiyorlar. Ancak Yemen otoriteleri saldırıları eski moda Mig savaş uçaklarıyla düzenlediğinde ısrar ediyor. Saldırıların ilki 17 Aralık 2009’da Abyan bölgesinde, ikincisi 24 Aralıkta Rafad ve Sabvah’da üçüncüsü ise 30 Aralıkta Hodeydie bölgesinde düzenledi. Yemen bu saldırılarda El Kaidenin 6 liderinin ve Enver El Evlakinin öldürüldüğünü iddia etti. Ancak bu liderlerin hiç birinin hayatını kaybetmediği sonradan ortaya çıktı. http://www.yemenpost.net/54/Reports/20082.htm Evlaki ABD için önemli bir hedefti. ABD’nin Fort Hood Eyaletinde 5 Kasım 2009 tarihinde ordu karargâhına saldıran Binbaşı Nidal Malik Hasan 13 kişiyi öldürmüştü. Bu olay ABD’nin içerden vurulması anlamına geliyordu. Hasan’ın saldırı emrini İslam dünyasının yakından tanıdığı ve direniş yanlısı Enver El Evlaki’den aldığı sonradan ortaya çıktı. Enver El Evlaki Yemen El Kaidesinin önemli ideologlarından biri. Yemen asıllı bir ABD vatandaşı olan Evlaki 11 Eylülden sonra ABD’yi terk etti. Yemen’de direnişe destek olan Evlaki kurduğu bir web adresi ile de cihad hakkındaki soruları cevaplıyor. Yemen ordusu son operasyonlarda Evlaki’nin öldürüldüğünü iddia etse de El Cezire muhabiri, Evlaki ile bu olaydan sonra görüştüğünü ve sağ olduğunu bildirdi.
Gözlemciler her ne kadar Yemen’in ABD ile işbirliği yapıp bölgedeki El Kaide kamplarına saldırmasının Yemen ile El Kaide arasında bir savaşa neden olacağından korksa da bölgedeki El Kaide’nin en son olmasını isteyeceği şey budur. El Kaide Yemen ve Suud rejimini devirip bölgeye İslam devleti kurma hedefini gerçekleştirebileceğine tam olarak inandığı zamana kadar hazırlanıp bekleyecektir. El Kaide Yemen içindeki ABD çıkarlarına da saldırarak Yemen ile ABD’nin arasını bozmayı hedeflemektedir. http://www.yemenpost.net/54/Reports/20082.htm
El Kaide Yemen lideri Vuhayşi ile görüşme yapan terör analisti Abdullah Haydar El Kaidenin Yemen’de oldukça fazla güç kazandığını ve Lübnan’daki Feth-ul İslam ile Filistin’deki El Kaide kollarını da etkilediğini söylüyor. Washington merkezli Arap Körfezi Araştırmaları Merkezi başkanı Ali el Ahmed ise Arap yarımadası El Kaidesinin diğer bölgelere göre en istikrarlı, en iyi finans desteğine sahip ve en Rahat üsler kurabildiği bölgesi olduğunu ve Yemen yapılanmasının Kuzey Afrika, Irak ve Güney Afrika El Kaide kollarını da etkilediğini belirtiyor. http://www.armytimes.com/news/2009/12/ap_al_qaida_yemen_122709/
Orta Doğu stratejik araştırmalar enstitüsü başkanı Enver Eshki Yemen El Kaide’sinin Afganistan El Kaide’sinden daha tehlikeli olduğunu söylüyor.
“Buradaki 3. nesil El Kaide savaşçıları diğer bölgelerin aksine sadece saldırılar düzenlemeyi değil uzun vadeli projelerle Yemen’de ciddi bir nüfuz kazanmak, sabırlı, planlı, programlı çalışmak ve Irak, Suudi arabistan gibi bölgelerden dönen savaşçıları bir çatı altında toplamayı planlıyor. Sadece hakkında tutuklama kararı çıkarılan ve bu yüzden Yemen’e giden Suudi Arabistanlı savaşçı sayısı 2 bin. Bu rakam El Kaide’nin bölgedeki gücünü göstermesi açısından önemli bir göstergedir. http://www.armytimes.com/news/2009/12/ap_al_qaida_yemen_122709/ "
Reuters muhabiri Adam Entous’a göre Arap yarımadası El Kaidesi bölgesel bir tehditten küresel bir tehdide döndü ve bu da bütün batı istihbaratları ve bölgedeki ABD müttefiği Suud’u oldukça fazla rahatsız ediyor. Yemen El Kaide’sinin düzenlediği ancak başarısız olan Detroit uçağını düşürme saldırısı 11 Eylülden sonra düzenlenen en ciddi saldırı girişimi. Oldukça zengin bir aileden gelen yüksek eğitimli bir eylemci olan Nijerya’lı Ömer Faruk Abdulmutalip saldırı emrini Yemen El Kaidesinden aldı. Abdulmutalip’in Yemen’de kendisi gibi birçok savaşçının sırasını beklediğini söylemesi ABD’de paniği artırıyor. Saldırıda oldukça özel bir patlayıcı olan PETN kullanıldı. Bu da Yemen El Kaide’sinin askeri kabiliyetine yönelik ciddi bir işaret olarak görülüyor.
Oldukça zengin bir aileden gelen ve Oxford üniversitesinde okuyan Abdulmutalip El Kaide adına ABD’ye saldırı düzenlerken yakalandı. Abdulmutalip Yemen’de kendisi gibi bir çok kişinin sırasını beklediğini söyledi.
Her ne kadar Arap Yarımadası El Kaidesi kendi planlarını konumuna göre şekillendirse de asıl karar merciinin Afganistan’daki El Kaide karargâhı olduğu bilinmektedir. Zaten hareketin Yemen liderini de direk Eymen El Zevahiri atamıştı. Merkez ile Arap Yarımadası Kaidesi arasındaki bağlar bununla sınırlı değil. Margaret Coker’in kaleme aldığı makaleye göre bir Arap istihbarat görevlisi El Kaide’nin Afganistan ve Pakistan’daki birçok timinin son iki yılda Yemen’e gittiğini ve orda savaşçıları eğitmekle meşgul olduklarını bildirdi. http://online.wsj.com/article/SB125417307132347371.html (Yazara bu adresten ulaşabilirsiniz. margaret.coker@wsj.com)
Arap Yarımadası El Kaidesi Devrime mi Yürüyor?
Yemen, El Kaide’nin ABD için bu kadar önemli olmasının bir diğer nedeni ise Avrupa’yı etkilemesi ve en büyük düşmanı olan ABD’yi vurması için bir kapı olmasıdır. İngiltere’de 150 bin ABD’de ise 15-20 bin Yemenlinin yaşadığı tahmin edilmektedir. Bu açıdan bu iki ülke ile Yemen arasında ciddi iletişim ve etkileşim var.
Hareketin buradaki yükselişi ayrıca stratejik yollarında tehlikeye girmesine neden oluyor. Yemen’in Aden Körfezindeki konumu bölgedeki El Kaide’nin Enerji ve deniz taşımacılığını tehdit etmesine sebep oluyor. Bölge El Kaide’nin silah temin etmesi için de çok müsait. Eritre Yemen’e silah sokulması için merkezi bir bölgedir. Ancak 28 milyon nüfuslu Yemende toplam 60 milyon silah olduğu tahmin ediliyor. Yani El Kaide’nin silah sıkıntısı olduğu pek söylenemez. Uzmanlar Kaide’nin çevre ülkelerden füze dâhil ağır silahlar temin ettiğini düşünüyorlar.
ABD’yi bölgede kara kara düşündüren asıl şey ise Somali’de büyük bir ilerleme kaydeden El Kaide’nin Yemen’de de bu seviyeye ulaşması ve iki gücün birleşmesi. Nitekim Somali’nin başkentinin büyük kısmını ve birçok kentini elinde tutan Somali El Kaide’si (Şebabul Mücahidin) Yemen El Kaidesine destek vereceğini açıkladı. Yemen El Kaide’sinin Somali üzerinde de etkili olmasının başlıca sebebi ise Yemende yaşayan on binlerce Somalili mülteci. 2007 yılı itibariyle Yemen’de 110 bin’den fazla Somalili mülteci yaşıyordu. Bununla birlikte ülkeye geçmişte yerleşen ve çalışan 700 bin Somalili var.
http://en.wikipedia.org/wiki/Yemen#Demographics
Yemen’in yeni bir tehdit olarak ortaya çıkmasına ve ABD’yi ciddi anlamda rahatsız etmesine rağmen ABD Yemen’e askeri bir operasyon yapma gücünü kendinde bulamıyor. Zaten Irak ve Afganistan’da 1,5 trilyon dolar civarında para harcayan ABD artık yeni bir cephede ne savaşacak asker ne de para bulamıyor. Obama ABD’nin bu zaafını bir tercihmiş gibi göstererek Yemen’e saldırı düşünmediklerini söyleyedursun El Kaide uzun vadeli projelerinden birini de ülkede tamamlamak üzere. [37]http://en.wikipedia.org/wiki/Yemen#Demographics
BİRİNCİ BÖLÜM İÇİN TIKLAYINIZ
http://pressmedya.com/haber_detay.asp?haberID=2281
